Về Thiền định Đại toàn thiện – Dilgo Khyentse Rinpoche

Dilgo Khyentse Rinpoche

Về Thiền định Đại toàn thiện

Phật tính

Thiền định của tôi có đúng không? Khi nào thì tôi mới có thể tiến bộ? Chắc tôi sẽ không bao giờ đạt được mức độ như vị Thầy tâm linh của tôi? Tung hứng giữa hy vọng và nghi ngờ, tâm trí của chúng ta không bao giờ được bình yên.

Tùy theo tâm trạng của chúng ta, một ngày chúng ta thực hành mạnh mẽ, và ngày hôm sau, hầu như không thực hành. Chúng ta bám chấp vào những kinh nghiệm dễ chịu xuất hiện từ trạng thái yên tĩnh của tâm, và muốn từ bỏ thiền định khi không làm chậm được dòng chảy của tư tưởng. Đó không phải là cách đúng để thực hành.

Bất cứ trạng thái tư tưởng nào của chúng ta, chúng ta phải kiên định thực hành thường xuyên, ngày này qua ngày khác, quan sát sự chuyển động của những suy nghĩ và truy tìm đến nguồn gốc của chúng. Chúng ta không nên tính rằng ngay lập tức có khả năng duy trì dòng chảy của sự tập trung ngày và đêm.

Khi chúng ta bắt đầu thiền định về bản chất của tâm, thích hợp hơn cả là thực hành những phiên thiền ngắn, nhiều lần trong ngày. Với sự kiên trì, chúng ta dần dần sẽ nhận ra bản chất của tâm chính chúng ta, và sau đó sự nhận ra này sẽ trở nên ổn định hơn. Ở giai đoạn này, suy nghĩ sẽ mất đi sức mạnh làm phiền và làm chủ chúng ta.

Tánh Không, bản chất tối hậu của Pháp thân, Thân Tuyệt đối, không phải đơn giản là không có gì cả. Nó vốn sở hữu khả năng biết tất cả các hiện tượng. Khả năng này là khía cạnh sáng rõ hoặc khía cạnh nhận thức của Pháp thân, mà sự thể hiện của nó là tự phát. Pháp thân không phải là sản phẩm của các nguyên nhân và điều kiện, nó là bản tính nguyên thủy của tâm.

Việc nhận ra bản tính nguyên thủy này tương tự như việc mặt trời trí tuệ mọc lên trong đêm tối của vô minh: ngay lập tức bóng tối bị xua tan. Sự sáng rõ của Pháp thân không khuyết đi và suy yếu dần như mặt trăng, nó giống như ánh sáng không thay đổi tỏa sáng ở trung tâm của mặt trời.

Bất cứ khi nào các đám mây tập hợp, tính chất của bầu trời không bị phá hỏng, và khi chúng giải tán, nó cũng không được cải thiện hơn. Bầu trời không trở nên bé hơn hoặc lớn hơn. Nó không thay đổi. Giống với bản tính của tâm: nó không hư hỏng do sự xuất hiện của những suy nghĩ, cũng không được cải thiện bởi sự biến mất của chúng. Bản chất của tâm là tánh Không, biểu hiện của nó là sự sáng tỏ rõ ràng. Hai khía cạnh này cơ bản là một hình ảnh đơn giản được thiết kế để chỉ ra các thể thức đa dạng của tâm. Sẽ là vô ích để bám chấp lần lượt đến các khái niệm về tánh Không, và sau đó là sự sáng tỏ rõ ràng, như thể chúng là những thực thể độc lập. Bản chất tối hậu của tâm vượt ra ngoài tất cả các khái niệm, định nghĩa và phân mảnh.

“Tôi có thể đi bộ trên những đám mây!”, một đứa trẻ nói. Nhưng nếu nó tới được những đám mây, nó sẽ không tìm thấy nơi nào để đặt chân. Tương tự như vậy, nếu một người không khảo sát những suy nghĩ, chúng thể hiện như có vẻ chắc đặc, nhưng nếu chúng ta khảo sát, không có gì ở đó cả. Đó là cái được gọi là cùng một lúc vừa trống rỗng, vừa biểu hiện. Tánh Không của tâm không phải là một cái gì hư vô, cũng không phải một trạng thái ngủ mê, vì bản chất của nó chính là khả năng sáng rõ của nhận thức, đó được gọi là khả năng Nhận biết. Hai khía cạnh này, sự trống rỗng và Nhận biết, không thể tách rời. Nó thực sự là một, giống như bề mặt của gương và hình ảnh được phản ánh trong đó.

Suy nghĩ tự biểu hiện trong sự trống rỗng và được tái hấp thu vào nó giống như một gương mặt xuất hiện và biến mất trong gương, khuôn mặt chưa bao giờ ở trong gương, và khi nó không còn được phản ánh trong đó, nó không thực sự không còn tồn tại. Tấm gương chính nó cũng chưa bao giờ thay đổi. Vì vậy, trước khi khởi hành trên con đường tâm linh, chúng ta vẫn còn trong cái gọi là “bất tịnh” của luân hồi sinh tử, hay là, trong sự biểu hiện, bị chi phối bởi sự thiếu hiểu biết. Khi chúng ta cam kết với con đường, chúng ta đi qua một trạng thái mà sự thiếu hiểu biết và trí tuệ được trộn lẫn. Cuối cùng, tại thời điểm của sự Giác ngộ, chỉ có trí tuệ là tồn tại. Tuy nhiên, trên suốt con đường dọc theo hành trình tâm linh này, mặc dù có một sự biểu hiện của chuyển hóa, bản tính của tâm không bao giờ thay đổi: không bị hỏng tại thời điểm bắt đầu con đường, và không được cải tiến tại thời điểm chứng ngộ.

Những phẩm chất vô hạn và không thể mô tả của trí tuệ nguyên sơ “Niết bàn thực sự” có sẵn trong tâm của chúng ta. Không cần thiết để tạo ra chúng, để chế tạo một cái gì đó mới. Chứng ngộ tâm linh chỉ phục vụ cho việc để lộ chúng ra thông qua tịnh hóa, đó là con đường. Cuối cùng, nếu ta xem xét chúng từ một quan điểm tối cùng, những phẩm chất này chính mình chỉ là sự trống rỗng.

Như vậy luân hồi sinh tử là tánh Không, Niết bàn là tánh Không – và do đó, một người không “xấu” và người khác cũng không “tốt”. Người đã nhận ra bản tính của tâm giải thoát khỏi các khuynh hướng từ chối luân hồi sinh tử và đạt được niết bàn. Người ấy giống như một đứa trẻ, chiêm ngưỡng thế giới với sự đơn giản ngây thơ, không có khái niệm về sắc đẹp hay xấu xa, tốt lành hay ác độc. Họ không còn là con mồi của những khuynh hướng trái ngược nhau, nguồn gốc của ham muốn hay giận dữ.

Sẽ vô ích khi lo lắng về những điều làm gián đoạn trong cuộc sống hàng ngày, như một đứa trẻ khác, vui mừng xây dựng một lâu đài cát, và khóc khi nó sụp đổ. Xem những chúng sinh khờ dại lao vào khó khăn, giống như một con bướm lao vào lửa của một ngọn đèn, để chiếm giữ những gì họ thèm muốn, và thoát khỏi những gì họ ghét bỏ. Tốt hơn là hãy đặt xuống cái gánh nặng mà tất cả những bám chấp tưởng tượng này đè nặng lên họ.

Trạng thái Phật có năm “thân” hoặc các khía cạnh của Phật quả: Hóa thân, Báo thân, Tuyệt đối thân, Chân thân và thân Kim Cương bất biến. Chúng không phải là cái để tìm kiếm bên ngoài chúng ta: chúng là không thể tách rời từ chúng ta, từ tâm của chúng ta. Ngay khi chúng ta nhận ra sự hiện diện này, đó là dấu chấm hết cho sự nhầm lẫn. Chúng ta không còn nhu cầu nào nữa để tìm kiếm sự Giác ngộ bên ngoài. Người lái tàu đã cập bến một hòn đảo làm hoàn toàn bằng vàng ròng sẽ không tìm thấy một dấu vết của bất cứ điều gì khác, dù ông tìm kiếm khó nhọc thế nào đi nữa. Chúng ta phải hiểu rằng tất cả những phẩm chất của Đức Phật đã luôn luôn tồn tại sẵn trong ta.

 

Back To Top